Quảng Ninh: Đảm bảo an toàn điện trong mùa mưa bão

Chủ động phòng tránh và kỹ năng tự bảo vệ của người dân

Việt Nam từ lâu đã được ghi nhận là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề và rõ rệt nhất của biến đổi khí hậu toàn cầu. Hằng năm, hàng loạt cơn bão mạnh, áp thấp nhiệt đới, những đợt mưa lớn kéo dài diện rộng, lũ quét và sạt lở đất liên tiếp xảy ra, tàn phá nghiêm trọng hạ tầng kỹ thuật và đời sống. Trong hệ thống hạ tầng đó, lưới điện chịu tác động trực tiếp và nặng nề nhất bởi thiên tai khắc nghiệt.

Đặc biệt tại tỉnh Quảng Ninh, địa phương sở hữu địa hình vô cùng đa dạng với biển đảo, miền núi, rừng sâu và nhiều khu vực khai thác khoáng sản trọng điểm. Công tác bảo đảm an toàn điện trong mùa mưa bão luôn đối mặt với những thử thách khốc liệt hơn rất nhiều so với các vùng miền khác. Mạng lưới truyền tải và phân phối điện trải dài qua những cánh rừng rậm rạp, vượt qua các đồi núi cao, băng qua sông suối, chạy dọc ven biển và các vùng trũng thường xuyên chịu xung kích trực tiếp của gió bão. Những trận mưa dông kéo dài kèm gió giật mạnh làm cây xanh quật đổ vào đường dây, gây nghiêng đổ cột, sạt lở chân móng, đứt rời dây dẫn hoặc làm ngập lụt hàng loạt trạm biến áp quan trọng.

Mỗi khi thiên tai xảy ra, tâm lý chung của người dân là mong mỏi nguồn điện được khôi phục trở lại càng nhanh càng tốt. Điều này hoàn toàn chính đáng bởi dòng điện là huyết mạch của đời sống sinh hoạt, sản xuất công nghiệp, hoạt động y tế, thông tin liên lạc và các công tác cứu hộ cứu nạn khẩn cấp. Tuy nhiên, ít ai thấu hiểu rằng phía sau những cột đèn sáng trở lại là hàng trăm, hàng ngàn cán bộ, kỹ sư và nhân viên ngành Điện phải lao động trong những điều kiện vô cùng khắc nghiệt. Họ phải đối mặt với mưa lũ, gió lốc, địa hình trơn trượt, nước ngập sâu, màn đêm bao trùm, nguy cơ sạt lở chực chờ và đặc biệt là hiểm họa rò rỉ điện luôn tiềm ẩn.

Khoảng thời gian ngay trước, trong và ngay sau khi bão đổ bộ chính là giai đoạn nguy cơ tai nạn điện tăng đột biến trong cộng đồng. Đó có thể là khoảnh khắc người dân vô tình bước vào vùng ngập có đường dây đứt rơi xuống nước; trẻ em nô đùa gần những cột điện bị nghiêng ngả; người dân vận hành máy phát điện sai kỹ thuật trong không gian kín; hoặc những hộ gia đình tự ý sửa chữa hệ thống điện khi nhà cửa đang ngập nước. Thực tế cho thấy, phần lớn các tai nạn thương tâm không bắt nguồn từ lỗi kỹ thuật khách quan mà xuất phát từ sự chủ quan, nóng vội, thiếu kiến thức phòng tránh hoặc sự lơi lỏng trong việc tuân thủ quy trình an toàn của con người.

Đối với lực lượng ngành điện, nhiệm vụ cấp bách sau bão là khôi phục cung cấp điện nhanh chóng, nhưng tuyệt đối không được đánh đổi sự an toàn lấy tốc độ. Một đường dây trung, hạ thế chỉ được phép đóng điện trở lại khi đã được kiểm tra kỹ lưỡng, bảo đảm tuyệt đối không còn rủi ro cho người và thiết bị. Việc xử lý từng vị trí cột bị sự cố luôn được cân nhắc thận trọng dựa trên đánh giá địa chất, mức độ sạt lở và sự đồng thuận về biện pháp thi công an toàn nhất.

Trong công tác phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, phương châm “bốn tại chỗ” luôn được quán triệt sâu sắc từ khâu chuẩn bị vật tư, thiết bị dự phòng cho đến nhân lực và phương án xử lý. Tuy nhiên, yếu tố quyết định thành bại vẫn là kỷ luật lao động và ý thức tự giác của mỗi cá nhân. Thiết bị hiện đại đến đâu cũng chỉ hỗ trợ phần nào, còn sự cẩn trọng và tinh thần trách nhiệm mới là bức tường bảo vệ vững chắc nhất.

Bên cạnh những nỗ lực không ngừng nghỉ từ phía ngành điện, sự an toàn trong mùa mưa bão đòi hỏi sự chung tay và chủ động từ mỗi người dân, mỗi hộ gia đình trong việc trang bị kiến thức phòng ngừa rủi ro. Việc theo dõi sát sao các bản tin dự báo thời tiết và nghiêm túc tuân thủ khuyến cáo từ cơ quan chức năng là bước đầu tiên và quan trọng nhất để giảm thiểu thiệt hại.

Khi nhận được thông tin sắp có bão lớn hoặc ngập lụt, mỗi gia đình nên chủ động kiểm tra toàn bộ hệ thống điện nội bộ, đặc biệt là aptomat tổng, các đường dây dẫn, ổ cắm điện đặt ở tầm thấp. Những thiết bị đã cũ kỹ, bong tróc lớp cách điện cần được thay thế ngay lập tức. Đối với những vùng có nguy cơ ngập lụt cao, việc ngắt hoàn toàn nguồn điện trước khi nước dâng tràn vào nhà là biện pháp cứu mạng vô cùng hiệu quả, giúp ngăn chặn triệt để nguy cơ chập cháy và điện giật lan truyền.

Sau khi mưa bão qua đi, tâm lý muốn nhanh chóng dọn dẹp nhà cửa dễ khiến người dân lơ là trước các hiểm họa rò điện từ cây gãy đổ vướng vào đường dây hay các cột điện bị nghiêng lún. Tuyệt đối không tự ý tiếp cận, cắt tỉa cây cối vướng vào lưới điện hay dùng vật dụng kim loại gạt dây điện rơi xuống đất. Ngay cả với các thiết bị gia dụng đã bị ngâm nước như tủ lạnh, máy giặt hay bình nóng lạnh, người dùng không được cắm điện sử dụng ngay mà phải chờ thợ điện kiểm tra, sấy khô và đo đạc cách điện an toàn tuyệt đối.

Việc sử dụng máy phát điện dự phòng trong những ngày mất điện kéo dài cũng cần tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật. Máy phát phải được đặt ở không gian ngoài trời thoáng khí, tuyệt đối không vận hành trong không gian kín để tránh ngộ độc khí thải và không tự ý đấu nối ngược nguồn vào lưới điện chung, gây nguy hiểm cho lực lượng nhân viên đang làm nhiệm vụ sửa chữa ngoài đường dây.

Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như cột điện nghiêng ngả, đứt dây dẫn, phát tia lửa hoặc cây đổ vào hành lang an toàn lưới điện, người dân cần nhanh chóng thông báo cho tổng đài chăm sóc khách hàng của ngành Điện hoặc chính quyền địa phương gần nhất. Sự chủ động và tinh thần cảnh giác của mỗi người dân chính là tấm lá chắn bảo vệ an toàn cho cả cộng đồng.

Bảo vệ tuyệt đối an toàn cho người lao động ngành điện

Trong khắc phục hậu quả thiên tai, nhân viên ngành điện thường làm việc trong điều kiện nhiều rủi ro như mưa giông, gió lốc, sạt lở, lũ quét và tầm nhìn hạn chế. Vì vậy, toàn ngành quán triệt không chạy theo tiến độ bằng mọi giá, mà luôn đặt an toàn người lao động lên hàng đầu.

Trước mỗi nhiệm vụ, nhóm công tác phải khảo sát hiện trường, nhận diện và đánh giá đầy đủ các nguy cơ như taluy sạt lở, nền đất yếu, nước chảy xiết, cây có thể đổ vào đường dây, địa hình trơn trượt, khó tiếp cận hoặc phóng điện từ đường dây lân cận. Việc kiểm soát rủi ro được duy trì liên tục trong suốt quá trình làm việc để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.

Mọi công việc trên lưới điện đều phải được thực hiện theo đúng quy trình an toàn điện và các quy định hiện hành, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về lập phiếu công tác, lệnh công tác, thực hiện đầy đủ các biện pháp kỹ thuật bao gồm cắt điện, thử không còn điện, thực hiện tiếp địa, đặt rào chắn và treo biển báo rõ ràng. Nghiêm cấm mọi hành vi tự ý rút gọn quy trình hay làm việc theo kinh nghiệm chủ quan dưới áp lực tiến độ.

Trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân đúng chuẩn là yêu cầu bắt buộc và không có ngoại lệ. Từ quần áo bảo hộ, mũ bảo hộ, găng ủng cách điện, dây an toàn cho đến áo phao cứu sinh khi làm việc tại các vùng ngập lụt sâu hoặc di chuyển bằng đường thủy đều phải được kiểm tra tình trạng sử dụng trước khi làm việc và trang bị đầy đủ cho người lao động. Tuyệt đối không chủ quan, không vì thuận tiện hoặc tiết kiệm thời gian mà bỏ qua việc sử dụng các phương tiện bảo vệ cá nhân theo quy định. Bên cạnh đó, công tác thông tin liên lạc giữa hiện trường với đơn vị điều độ, người chỉ huy trực tiếp và các thành viên trong nhóm công tác phải luôn được duy trì thông suốt đóng vai trò quyết định nhằm bảo đảm việc chỉ huy, phối hợp xử lý sự cố được thống nhất, kịp thời và an toàn.

Kỷ luật lao động nghiêm ngặt chính là hàng rào phòng thủ cuối cùng ngăn chặn tai nạn. Tuyệt đối không tham gia xử lý sự cố khi sức khỏe không đảm bảo hoặc có sử dụng chất kích thích. Sự hy sinh thầm lặng của những người thợ điện không nằm ở việc làm việc liều lĩnh bất chấp hiểm nguy, mà nằm ở bản lĩnh vượt khó kết hợp với sự tuân thủ tuyệt đối các nguyên tắc an toàn, khoa học.